การพยาบาลผู้ป่วยงูเขียวหางไหม้กัดที่มีภาวะความดันในช่องกล้ามเนื้อสูง

ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา งูเขียวหางไหม้ (Green Pit Viper หรือ Trimeresurus หรือ Cryptelytrops)) เป็นงูพิษมักพบในทุกภูมิภาคของประเทศไทย พิษจากงูเขียวหางไหม้นั้นมีผลต่อระบบ เลือด (Hematotoxic snakes) ทำให้เกิดเลือดออกบริเวณบาดแผลหรือมีจุดเลือดออกตามร่างกาย พิษ สามารถทำลายเนื้อเยื่อบริเวณที่ถูกกัด ทำให้เกิดการเน่าและตายของเนื้อเยื่อ ร่วมกับมีภาวะกล้ามเนื้อและ เนื้อเยื่อบวมอย่างรุนแรง ทำให้การไหลเวียนเลือด เพื่อนำออกซิเจนไปเลี้ยงเซลล์และเนื้อเยื่อลดลง ส่งผลให้ กล้ามเนื้อ เส้นประสาท และหลอดเลือดภายในทั้งหมดขาดเลือดมาเลี้ยงและตายในระยะเวลาอันสั้น จนเกิด เป็นภาวะความดันในช่องกล้ามเนื้อสูง (Compartment syndrome) ซึ่งถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการ แพทย์พบได้ไม่บ่อยนัก หากวินิจฉัยและรักษาล่าช้าอาจท าให้เกิดเนื้อตาย ความพิการร้ายแรง สูญเสียอวัยวะ และเสียชีวิตได้ วัตถุประสงค์ของการศึกษา 1) เพื่อให้พยาบาลมีความรู้เกี่ยวกับกลไกการออกฤทธิ์ อาการและอาการ แสดง การรักษาของงูเขียวหางไหม้กัดที่มีภาวะความดันในช่องกล้ามเนื้อสูง 2) เพื่อให้ผู้ป่วยที่มีภาวะความดัน ในช่องกล้ามเนื้อสูง ได้รับการรักษาพยาบาลที่เหมาะสม และมีประสิทธิภาพ และ 3) เพื่อสร้างและพัฒนาแนว ทางการพยาบาลผู้ป่วยถูกงูพิษกัด การเฝ้าระวังภาวะความดันในช่องกล้ามเนื้อสูง ให้พยาบาลใช้เป็นมาตรฐาน การปฏิบัติการพยาบาลในทิศทางเดียวกัน วิธีการศึกษา เลือกเรื่องที่สนใจผู้ป่วยกรณีศึกษา เพศหญิง อายุ 61 ปี ที่ถูกงูเขียวหางไหม้กัดบริเวณ นิ้วชี้มือซ้าย และเกิดภาวะความดันในช่องกล้ามเนื้อสูงอย่างรวดเร็วภายในระยะเวลา 3 ชั่วโมง ผู้ศึกษาใช้ กระบวนการพยาบาลร่วมกับการประเมินแบบแผนสุขภาพ 11 แบบแผนของกอร์ดอน และประยุกต์ใช้ทฤษฎี การดูแลตนเองของโอเร็มในการวางแผนการพยาบาล โดยมีการประเมินการท าหน้าที่ของเส้นประสาทและ หลอดเลือด (Neurovascular assessment) ใช้หลัก 5P ติดตามอาการอย่างใกล้ชิด บริหารจัดการยาเซรุ่ม ต้านพิษงู และให้การดูแลผู้ป่วยทั้งในระยะก่อนและหลังการผ่าตัดเปิดผิวหนังและพังผืด (Fasciotomy) ผลการศึกษา จากการประเมินและให้การพยาบาลอย่างรวดเร็วตามมาตรฐานการพยาบาลผู้ป่วย ฉุกเฉิน ท าให้ผู้ป่วยได้รับการผ่าตัดอย่างทันท่วงทีสามารถลดความดันในช่องกล้ามเนื้อและรักษาอวัยวะไว้ได้ ผู้ป่วยไม่เกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง และสามารถฟื้นฟูสภาพจนกลับไปใช้ชีวิตตามปกติได้ ค าส าคัญ: งูเขียวหางไหม้, ภาวะความดันในช่องกล้ามเนื้อสูง, การพยาบาลผู้ป่วยฉุกเฉิน, Fasciotomy *พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ งานการพยาบาลผู้ป่วยอุบัติเหตุและฉุกเฉิน กลุ่มงานการพยาบาลผู้ป่วยนอก ภารกิจด้านการพยาบาล โรงพยาบาลเมตตาประชารักษ์ (วัดไร่ขิง) กรมการแพทย์